Rok 2014 powoli
dogorywa, a z nim trwa w najlepsze wyścig wydawniczy. Niemal co
tydzień bardziej lub mniej oczekiwania premiera, niemal co tydzień
jest na czym ucho „zawiesić”. W kategorii „album producencki”
także na bogato. Fabster, Czarny HiFi, to tylko skalpy ostatnich
tygodni. O petardzie Soulpete z pierwszej połowy roku nie
wspominając. Walka o miano najlepszej płyty wśród producentów
będzie zagorzała a swoje trzy grosze zapewne dorzuci duet HV/Noon.
Bo gdy do gry wraca taka postać jak Noon wspomagana przez niebanalny
styl HV to czy można przejść obojętnie obok takiego wydarzenia?
Info
o tej kooperacji zahaczało o rangę „Breaking news”. Domysły o
brzmienie owocu tej współpracy napędzały smak, a dobór gości
dodawał pikanterii. Dwóch producentów wpisujących się w nurt
wielkomiejskich dźwięków oddających topografie budynków,
chodników i odnowionych elewacji do niedawna oznaczonych językiem
miasta. Zestawienie lekkiej elektroniki z samplingiem Noona sprawiało
wrażenie, że lejce w tym projekcie przejmie ten drugi. Nic bardziej
mylnego. Album wspominanego duetu to kompromis na którym wszyscy
zyskali.
Hatti
Vatti z ugruntowaną pozycją na scenie i ze świeżo zebranymi
pochwałami za album “Worship Nothing”od początku przekonuje
Nas, że to „jego” usłyszymy w większym stopniu na tej płycie.
Od pierwszych sekund hipnotyzujące lekkie basy, subtelne pogłosy
bądź masa delikatnej elektroniki, spokojnie rozchodzącej się po
głośnikach. To czas kiedy HV ma szansę rozbudować solidną
podstawę od Noona. A sam Noon, przyczajony lecz we właściwych
momentach wychodzący z całą paletą klasycznych brzmień. Efekt?
Niby subtelne basy przeplatane z
żywcem wyrwanymi z lat 80-tych syntezatorami, czujnymi perkusjami i
udanie wkomponowanymi gramofonami, raz łagodzące klimat, dwa w
numerach z gośćmi podkreślające wokale.
W
tym wszystkim świetnie odnaleźli się zaproszeni raperzy. Wybór?
Stare wilki, dobrzy znajomi oraz dobrze czujący się w takim
brzmieniu solidni gracze. Najbardziej zaskakujący na plus- Hades, w
pełni czujący klimat i przy formie z „Czasoprzestrzeni”
emanujący pewnością, potrafiący znakomicie wstrzelić się z
swoim ciężkim flow w bit. Eldo czujący się w tej estetyce jakby
to miał monopol na „Światła miasta”, a Małpa z pozoru
brzmiący jakby był na tym projekcie za karę, z czasem rozkręca
się z każdą linijką: „Zmiany zachodzą zbyt prędko, ponoć
umyka mi piękno. Powinienem zwiększyć tempo czy na wszystko
machnąć ręką. Nie ma miedzy nami chemii. Choć żyjemy obok
siebie każdy siedzi w swej pustelni. Krążę po Eternii, szukam
super-bohaterów. Mimo, że są nieśmiertelni, nie zostało ich zbyt
wielu”. Wersy te nie są odosobnioną historią, całe grono
dostosowało lirykę do tych miejskich, mocarnych aranży. Na próżno
szukać tu hashtagów, agresywnych przyspieszeń lub newschoolowych
akcji z kserówkami w tle.
Może
to archaiczne rzemiosło, dla wielu zbyt oderwane od rapu XXI wieku
lecz w pełni sprawdza się w tej stylistyce. Jednak, żeby nie było
zza „kolorowo”, momentami razi ten nadmiar trueschoolu- patrz
numer z Jotuze. Lirycznie na plus, jednak zastygłe flow przypomina
o długim rozbracie z rapem, choć pióro wciąż potrafi dać wiele:
„Czasem ktoś pyta o to
jak się odnajduje, normalnie mówię tylko już nie rymuje. Odcinane
kuponów nie leży w mej naturze więc nabijam statystyki, od tego
nie mogę uciec. Mam swój cel w życiu nie jest to pogoń za kwitem,
pozdrawiam tych co wciąż żyją Grammatikiem. Idę do przodu pewnie
składając kroki”. Z mocnym akcentem swój udział
podkreśla niepozorna Misia Furtak, której delikatne wokale
przywołujące skojarzenie z zespołem Pustki, świetnie komponują
się z muzyczną Idyllą. To jedno z tych nagrań na którym smętne
produkcje nie przyprawiają o zgryzotę, a rutyna zamienia się w
wyjątkowy klimat.
Być
może to ten czas, uczucie dopełniającego się pewnego etapu,
zabiegani w ślepym pędzie ludzie lub wszechobecny terror
komercyjnej wizji świąt obdarty z sedna sprawy sprzyja takim
klimatom. Wówczas zakorzenione w miejskich fundamentach dźwięki
Emade, Czarnego HiFi bądź duetu HV/Noon mają swoje „5 minut” w
hiphopowym kalejdoskopie. 11 tracków wystarczyło by się „najeść”,
czy to syta? Rzecz subiektywna. Do miana klasyku zabrakło kilku
rzeczy. Momentów zaskoczenia, by złamać ten kontrolowany ład,
chwil które zabrudziły by ten w pełni dopracowany materiał czy
też jeszcze większej wartości dodatniej od zaproszonych
przedstawicieli hip-hopu.
Ten
album to towar dla wybranych, którzy w wyszukiwaniu niuansów,
szeregu dopracowanych detali potrafią docenić kunszt autorów. W
okresie gdy „Światła miasta” przez większą część doby
okupują ulice, z łatwością można wpaść w ten czar. To album na
którym nie ma nic nachalnego, ani bitów ani nawijek. Spokojnie
poukładane, w pełni przemyślane i dopracowane bity, rap na
poziomie, sporo w tym wszystkim logiki. Od doboru zaproszonych gości
po samą muzyczną koncepcję. Raperzy z nieco niedzisiejszymi
wersami, czujący spokój, godzący się by nie wysuwać przed
szereg. W zasadzie, jestem stanie zrozumieć tych którzy szybko
wpadną w wir tego klimatu i tych którzy szybko odpuszczą. Cecha
stała rzeczy dla wybranych.
Wszystko w przyrodzie
ma swój własny rytm. Żyjemy według kalendarza. Latem upał wypala
nam resztki H2O, zimą sopel na nosie staje się skalpem aury. I w
rapie mamy do czynienia z kalejdoskopem. Choć setki numerów o tej
tematyce przychodzi do głowy to pewnie każdy ma „swoje” płyty
po jakie sięga w danej porze roku. Słoneczne dni zdominowane są
przez west coastowe klimaty. Ponure pejzaże jesiennych blokowisk
terroryzowane są przez drugi brzeg Ameryki. A wiosna raczej ma
polski smak. Więc zanim lato nie wkradnie się na stałe do
odtwarzacza Eldo przedłuży wiosenną bohemę. Po raz ostatni?
Raper
który może sobie pozwolić na wydanie albumu bez promocji (tylko
jeden promo singiel, brak okupowania facebooka i wszelkich innych
marketingowych zagrań) musi albo mieć totalną wyj...e na branżę
lub mieć status Prometeusza sceny- tak wiem beka. Bo co może zyskać
Eldo? Rzemiosło dobrze znane, światopogląd od dłuższego czasu
stopniowo słuchaczowi przekazywany, flow znane do cna. Tak, były
członek Grammatika pisał historię polskiego hiphopu choć przez te
lata nie ustrzegł się błędów. Ale nie o tym dzisiaj.
Nowe
wydawnictwo Leszka mimo tylko jednego singla było z góry do
przewidzenia. Sięgając po Eldokę to jak zabieranie się po kolejny
film Woody`ego Allen`a. Stały rozkład jazdy i choć dobrze znamy
te zakątki duszy to kolejny rejs wchłania nas jak za pierwszym
razem. Projekt Parias nie okazał się punktem zwrotnym w karierze
rapera z Warszawy. Zresztą byłoby to auto-kastracją. Leszek tak
wrósł w swoją stylistykę, że zerwanie z nią mogłoby zaowocować
owdowieniem przez fanów. Bo chyba nie ma nic gorszego jak urażony
fan a życiowa mantra „od miłości do nienawiści tylko jeden
krok” staje się faktem.
„Chi”
to płyta która w zasadzie redukuje się do rapu Eldoki, warstwa
muzyczna brzmi jak subtelna przyprawa, czujesz ją na języku ale nie
dominuje w smaku całości. Daleki jestem od stwierdzenia, że muzyka
na tym krążku jest nie zauważalna. Co prawda Fawol znalazł
wspólny język z Leszkiem i stworzył mu dźwięki które dodały
viagry do tuszu. Jednak nie jest to taka chemia jak za czasów
„zapisków”. Duet The Returners potrafił równomiernie z
balansować klimat jesiennej nostalgii i lżejszych stwierdzeń
Leszka. Poza otwierającym krążek „Ms. Batory” na „Chi”
mamy krainę pochmurnej utopii. Nieco monotonie, no dobra bez nieco.
Brak zaskoczeń, złamania rutyny czy też dodania zaskakujących
sampli, żywych instrumentów spowodowało, że „Chi” brzmi jak
jeden wielki kawałek, dla niektórych to jednak zaleta tej płyty.
Skoro zabaw z basem, kombinatorstwa z rozbudzeniem wersów na tej
płycie nie znajdziemy to pozostaje czerpanie klimatu z prostoty
sampli i spokojnej Idylli, dziś nieco archaicznej.
4
lata przerwy od solowych projektów wyszły na dobre Leszkowi. O
wersach z Pariasów nie warto wspominać. Słabo nie było ale
linijek które by nurtowały uwagę na dłużej brakowało. Tym razem
liryczna ułuda znowu ma zgrabny kształt. O życiówce nie ma mowy,
te lata już nie wrócą. Jednak wciąż mamy dobre stare wino które
czas zakonserwował. Możliwości techniczne dalekie od obecnych
„norm”. Określenie dinozaur w tym miejscu nie ogranicza się
jedynie do stażu Eldoki na scenie. Tak jak gość na „Chi”-
Pelson, tak i Eldo prochu już nie odkryje. Szału na hashtagi w tych
wersach nie doświadczymy, przyspieszeń na ślepo również, jest za
to estetyka żywcem wyrwana z przedwojennych wieszczy.
W
powitaniu krążka a więc wcześniej wspominanym „Ms Batory” z
gracją linijek a`la profesor Miodek ciężko. Trochę banałów w
pierwszych wersach: „Witam, nie znajdziesz tu Doroty i
jej cycków. Podtekstów i gadżetów dla gimnazjalistów” gdyby
było inaczej pewnie nie ten target sięgał by po „Chi” na
półkach empików. Luźne wersy niczego nowego nam nie mówią, za
to refrenowy soft w wykonaniu Tomsona sprawia, że mamy numer który
ewidentnie wybija się budową z całe albumu. W
numerze „Rybałci”, Eldo jakby wracał do Orwellowskiej retoryki
z kawałku „Wzorowy” Pariasów. Niczym słowami Isaaca Newtona
nawołuje do wewnętrznej revolty. Świeży raport z polskiej
prowincji: „Mówią
świat chamieje, ja wcale się nie dziwię. Większość z nas to
Trybsony i Natalie Siwiec”
i trochę z globalnej areny tym razem od Pelsona: „Chłop
w sukience bredzi coś o homofobii. Prawda musi spełniać unijne
wymogi”. Stary
klimat wrócił i nadal ma ciekawy smak.
Przez
wredną popkulturę, „Sala samobójców” wywodzi skojarzeniami na
dzielnicę zwaną gimbaza i emowską naturę współczesnych
nastolatków. Narracje całkiem udane mimo nieco topornego beatu.
„Miasto słońca” daje wreszcie żwawe chwile, zasługą tego
jest gitara, która wyłania się z tła prostej produkcji. Zapiski z
jednego dnia brzmią ciekawie choć tekst głębszej interpretacji
nie wymaga, flow tryskające emocjami więc jednak coś z emo jest.
Mimo prozaicznej scenerii track ma swoją moc i szybko wkręca się w
głowę.
Na
lżejszej szych numerach „Miasto słońca” kończy się. Klimat
„Eterni” i „Człowieka który ukradł alfabet powraca”.
Fortepianowe cienie niemal jesienne knury przywołują. Spokojny
głos, leniwie płynące dźwięki saksofonu, udane scratche od
Daniela Drumza i linijki od Leszka w jazzowej otoczce brzmią
sprawnie. Podobnie na kolejny kawałku, znowu klimat jakby już
znany, beat dobry ale nie dający „wartości dodatniej” która by
zburzyła letarg. Tam gdzie pieprz rośnie Leszek być może zaszedł,
późno wieczorową porą adekwatną do dźwięków z głośnika.
Niemal zapomniałem że mamy rok 2014 i to „Chi” na słuchawkach
a nie „Zapiski z 1001 nocy”. Kilka ciekawych wersów jednak
sprowadziło na ziemię: „Zobacz
każdy kontynent, ten do zwiedzenia w futrze. Chociaż drogi bilet,
kiedyś zrobię to; Amundsen/ Miguel Amigo, kolorowe La Boca.
Pastelowy labirynt, z którego nie chcę się wycofać I przemierzam
te światy barwne. Na cmentarzu Recoleta, ostatnie tango śpiewa
Carlos Gardel. Kłaniam się grzecznie, odchodzę w swoją stronę.
Jutro statek, pociąg, samolot zabierze mnie w drogę”.
Osobisty faworyt na
„Chi” w postaci kawałka „Wyspy szczęśliwe” to udana
wyprawa na nieokiełznane wody ale tylko z pozoru. Bas nadał
przyjemne tempo, Fawol na chwilę zerwał z nudą, głośniki
wreszcie ożyły. Wersy Eldoki jak zawsze dojrzałe, pełne trafnych
spostrzeżeń, szkoda że kawałek trwa niecałe 3 minuty. Podobnie
jak „Przylądek milczenia” gdzie cichy wokal nieśmiało snuje
się. Tekstowo znowu jest przyjemnie: „Coś uschło reanimować
nie ma jak to truchło. Pusto, nawet w świeżej bryzie wciąż
duszno. Słowa zamieniły się w nieczułe głazy. A emocje
bezlitośnie zabrała nam woda z plaży./ Gdzieś pogubiliśmy się
i nie pomogła nam Ariadna. A każdy zakręt w labiryncie prowadził
do Minotaura. I objęci danse macabre, czysty żywioł nie ważna
myśl żadna. Zła po nas, in flagranti duch strachu wylał wiadra
pogardy”. Traktując tekst małą literą, do beatu głębszej
uwagi nie przywiązuje.
Sampel z numeru „Droga
winnych” stanął na końcu głowy i nie chce ruszyć się o krok.
Akurat w tym kawałki, spokój i prostota produkcji sprawdza się.
Przez karczmę „Rzym” po dekret wolnych ptaków i znowu gdy Eldo
się rozkręca the end wita. Mroczne kły czyli „Psy z lasu
śpiewającego” ponownie wprowadzają nas na niespokojne wody.
Ponownie Fawol udanie zbalansował ciężar basu przez co dynamika
lirycznych popisów Eldkoi nie usypia. Klawisze dodają hipnotycznego
posmaku a refreny zgrabnie podkreśliły klimat kawałka. Gościnny
udział kolegi po fachu- W.E.N.A. to bardziej trafna kooperacja niż
z ziomkiem z Pariasów. Beat jak z „Wyższego Dobra” i nawijka
samego gościa jakby z tamtego krążka i nie chodzi o nakaz:
S.A.L.U.TU.J.. Obowiązkowy element na rodzimych płytach hiphopowych
a więc kawałek o zawodzie- raper wypadała na szkolną Piątkę,
wspominana powyżej nawijka WuDoE jak na ostatnim Kodex`ie z pazurem
niemal tym który był obecny na nielegalach.
Zamykająca „Chi”-
„Halina Poświatowska” jak piaski klepsydr między palcami
domknęły klamkę. Produkcja w stylu O.S.T.R., lekko niepokojąca,
kto z na twórczość Pani Poświatowskiej ten pewnie wkręci się w
beat. Kolejny numer który można dopisać do serii- rap to kobieta.
Liryczna hossa, być może punkt szczytowy na całej płycie:
„Lirycznieliśmy sobie, patrząc na świat z ukrycia.
Świadkowie, jak rozpadają się cztery strony życia. Zimne oczy
gwiazd patrzyły beznamiętnie. Księżyc przeciągał się i mruczał
obojętnie. A Pani wiosną haftowała me chodniki w kwiaty. Zimą zaś
uchylała zatrzaśnięte raju kraty”. Dźwięki niczym z
magicznego fletu hipnotyzują specyficznym klimatem, wprawdzie nikt
za tym beatem nie pójdzie na koniec świata ale na zakończenie
krążka egzystencjalne wywody nawet tak bardzo nie studzą krwi.
Godzina spędzona z nowy
Eldo to jak pauza w nijakim filmie. Wyjaśniając, mimo nie do końca
trafionych beatów klimat albumu nawołuje do powrotów. Być może
nawijka stała się archaiczna i daleka od tego co obecnie kieruje
słuchacza do rapu. Osobiście uznaje to za zaletę tego krążka.
Zamiast bezmyślnego kopiowania rapu zza wielkiej wody mamy starego,
dobrego rapera, który w swojej stylistyce czuje się jak ryba w
wodzie. Może trochę za dużo tych hydro nawiązań, trudno.
Liryczne możliwości Eldo tak jak na poprzednich płytach smakują
wyjątkowo. Może i flow toporne, może i to już było. Po średniej
formie na płycie Parias Eldo wrócił do trafnych metafor, głębszych
spojrzeń i tak jak to w przypadku Eldoki bywa dalekiej od truizmów
i populistycznej papki która gryzie polski rap.
Jeśli rzeczywiście
Eldo zbliża się końca swej przygody z rapem to „Chi” nie
będzie główną pozycją do której będę wracał po latach.
„Eternia”, „Zapizki z 1001 nocy” czy też „CKCUA” będą
trwalszym wspomnieniem solowej kariery Leszka. Mimo wszystko „Chi”
będzie jedynym z tych krążków roku 2014 do którego będę często
wracał. Trueschool w dobrym wydaniu choć zabrakło tego co było na
wymienionych krążkach a więc klimatu niepowtarzalnego,
wyróżniającego się z poprzednich wydawnictw, beatów które by
przeniosły rap o poziom wyżej. Warsztat techniczny Leszka jest jaki
jest więc produkcje na wysokim poziomie zapewne by ożywiły lekko
seny półmrok płyty.
Opinie o tej płycie są
podzielone. Część jara się tak jak Eternią lub CKCUA, część
traktuje „Chi” jako rozczarowanie. Nie jest to krążek życia
Eldoki, jednak rozczarowanie? Na pewno, nie. Dostałem materiał
którego się spodziewałem. Zbyt bardzo bliski oczekiwaniom i zbyt
bardzo przewidywalny, stąd pozostaje pewien niedosyt. Jeśli to
ostatni solowy album w dyskografii byłego członka Grammatiku to
szkoda, że nie postawił kroki nad „i” która by z czasem stała
się klasykiem.