Rok 2014 powoli
dogorywa, a z nim trwa w najlepsze wyścig wydawniczy. Niemal co
tydzień bardziej lub mniej oczekiwania premiera, niemal co tydzień
jest na czym ucho „zawiesić”. W kategorii „album producencki”
także na bogato. Fabster, Czarny HiFi, to tylko skalpy ostatnich
tygodni. O petardzie Soulpete z pierwszej połowy roku nie
wspominając. Walka o miano najlepszej płyty wśród producentów
będzie zagorzała a swoje trzy grosze zapewne dorzuci duet HV/Noon.
Bo gdy do gry wraca taka postać jak Noon wspomagana przez niebanalny
styl HV to czy można przejść obojętnie obok takiego wydarzenia?
Info
o tej kooperacji zahaczało o rangę „Breaking news”. Domysły o
brzmienie owocu tej współpracy napędzały smak, a dobór gości
dodawał pikanterii. Dwóch producentów wpisujących się w nurt
wielkomiejskich dźwięków oddających topografie budynków,
chodników i odnowionych elewacji do niedawna oznaczonych językiem
miasta. Zestawienie lekkiej elektroniki z samplingiem Noona sprawiało
wrażenie, że lejce w tym projekcie przejmie ten drugi. Nic bardziej
mylnego. Album wspominanego duetu to kompromis na którym wszyscy
zyskali.
Hatti
Vatti z ugruntowaną pozycją na scenie i ze świeżo zebranymi
pochwałami za album “Worship Nothing”od początku przekonuje
Nas, że to „jego” usłyszymy w większym stopniu na tej płycie.
Od pierwszych sekund hipnotyzujące lekkie basy, subtelne pogłosy
bądź masa delikatnej elektroniki, spokojnie rozchodzącej się po
głośnikach. To czas kiedy HV ma szansę rozbudować solidną
podstawę od Noona. A sam Noon, przyczajony lecz we właściwych
momentach wychodzący z całą paletą klasycznych brzmień. Efekt?
Niby subtelne basy przeplatane z
żywcem wyrwanymi z lat 80-tych syntezatorami, czujnymi perkusjami i
udanie wkomponowanymi gramofonami, raz łagodzące klimat, dwa w
numerach z gośćmi podkreślające wokale.
W
tym wszystkim świetnie odnaleźli się zaproszeni raperzy. Wybór?
Stare wilki, dobrzy znajomi oraz dobrze czujący się w takim
brzmieniu solidni gracze. Najbardziej zaskakujący na plus- Hades, w
pełni czujący klimat i przy formie z „Czasoprzestrzeni”
emanujący pewnością, potrafiący znakomicie wstrzelić się z
swoim ciężkim flow w bit. Eldo czujący się w tej estetyce jakby
to miał monopol na „Światła miasta”, a Małpa z pozoru
brzmiący jakby był na tym projekcie za karę, z czasem rozkręca
się z każdą linijką: „Zmiany zachodzą zbyt prędko, ponoć
umyka mi piękno. Powinienem zwiększyć tempo czy na wszystko
machnąć ręką. Nie ma miedzy nami chemii. Choć żyjemy obok
siebie każdy siedzi w swej pustelni. Krążę po Eternii, szukam
super-bohaterów. Mimo, że są nieśmiertelni, nie zostało ich zbyt
wielu”. Wersy te nie są odosobnioną historią, całe grono
dostosowało lirykę do tych miejskich, mocarnych aranży. Na próżno
szukać tu hashtagów, agresywnych przyspieszeń lub newschoolowych
akcji z kserówkami w tle.
Może
to archaiczne rzemiosło, dla wielu zbyt oderwane od rapu XXI wieku
lecz w pełni sprawdza się w tej stylistyce. Jednak, żeby nie było
zza „kolorowo”, momentami razi ten nadmiar trueschoolu- patrz
numer z Jotuze. Lirycznie na plus, jednak zastygłe flow przypomina
o długim rozbracie z rapem, choć pióro wciąż potrafi dać wiele:
„Czasem ktoś pyta o to
jak się odnajduje, normalnie mówię tylko już nie rymuje. Odcinane
kuponów nie leży w mej naturze więc nabijam statystyki, od tego
nie mogę uciec. Mam swój cel w życiu nie jest to pogoń za kwitem,
pozdrawiam tych co wciąż żyją Grammatikiem. Idę do przodu pewnie
składając kroki”. Z mocnym akcentem swój udział
podkreśla niepozorna Misia Furtak, której delikatne wokale
przywołujące skojarzenie z zespołem Pustki, świetnie komponują
się z muzyczną Idyllą. To jedno z tych nagrań na którym smętne
produkcje nie przyprawiają o zgryzotę, a rutyna zamienia się w
wyjątkowy klimat.
Być
może to ten czas, uczucie dopełniającego się pewnego etapu,
zabiegani w ślepym pędzie ludzie lub wszechobecny terror
komercyjnej wizji świąt obdarty z sedna sprawy sprzyja takim
klimatom. Wówczas zakorzenione w miejskich fundamentach dźwięki
Emade, Czarnego HiFi bądź duetu HV/Noon mają swoje „5 minut” w
hiphopowym kalejdoskopie. 11 tracków wystarczyło by się „najeść”,
czy to syta? Rzecz subiektywna. Do miana klasyku zabrakło kilku
rzeczy. Momentów zaskoczenia, by złamać ten kontrolowany ład,
chwil które zabrudziły by ten w pełni dopracowany materiał czy
też jeszcze większej wartości dodatniej od zaproszonych
przedstawicieli hip-hopu.
Ten
album to towar dla wybranych, którzy w wyszukiwaniu niuansów,
szeregu dopracowanych detali potrafią docenić kunszt autorów. W
okresie gdy „Światła miasta” przez większą część doby
okupują ulice, z łatwością można wpaść w ten czar. To album na
którym nie ma nic nachalnego, ani bitów ani nawijek. Spokojnie
poukładane, w pełni przemyślane i dopracowane bity, rap na
poziomie, sporo w tym wszystkim logiki. Od doboru zaproszonych gości
po samą muzyczną koncepcję. Raperzy z nieco niedzisiejszymi
wersami, czujący spokój, godzący się by nie wysuwać przed
szereg. W zasadzie, jestem stanie zrozumieć tych którzy szybko
wpadną w wir tego klimatu i tych którzy szybko odpuszczą. Cecha
stała rzeczy dla wybranych.
Starość nie
radość><im starszy tym lepszy>< w chwili, w której
umiera w nas dziecko, zaczyna się starość? W języku
polskim pełno jest powiedzeń i ludowych prawd które nawiązują do
szeroko rozumianej wiekowości. Co prawda, 38lat to żadna starość
ale dwie dekady na scenie to już duży bagaż. Status dinozaura
rządzi się swoimi prawami. Progres dla wielu z takim dystansem już
nierealny i prochu na nowo nie odkryją. Niemal powtarzalny schemat,
im dłużej na scenie tym rzadsze wydawanie nowego materiału. W
przypadku Włodkowskiego ten proceder się sprawdza. Od czasu wydania
„W...” minęło 9lat, w tym czasie Włodiego mogliśmy usłyszeć
na dwóch płytach Molesty, projekcie Parias oraz na licznych
gościnnych featach, zawsze pokazujących wysoką formę. Długo
oczekiwany, promowany świetnymi singlami, trzeci solowy album może
być albo rozczarowaniem roku lub płytą która w Polskim rapie
zagości na długie lata. Skoro to Włodi to wiadome, że opcja
pierwsza nie wchodzi w rachubę.
Każda
scena posiada swoje ikony, osoby które pisały historię tej
kultury, które z czasem stały się legendami. Kimś takim dla
sporej części rodzimych fanów jest niewątpliwe Włodi. Od
pierwszych nagrań Molesty rap zmienił się nie do poznania ale
kilka rzeczy pozostało niezmiennych, także w przypadku stołecznego
Pariasa. Warszawski styl, bezkompromisowy, autentyczny. Choć nawijka
Włodkowskiego stopniowo z czasem ewoluowała to wciąż mamy do
czynienia z tym samym Włodkiem z Ursynowa. W przeciwieństwie do
rówieśników Włodiego, progres nie jest obcym terminem. Odcinanie
od kuponów, popularne wśród weteranów sceny popsuło obraz
niejednej legendy. Kilku starszych MC nie odnalazło się po powrocie
do rap gry. Patrz- przeciętny, zeszłoroczny album Wojtasa. Włodi
od wydania „W...” nie rozmieniał się na drobne. Gościnne
występy jeśli już były to zawsze na wysokim poziomie.
O
ile niektórzy koledzy po fachu zatracili się we wtórności, a inni
wpadli w wir nowej mody w rapie, to Włodi swój uliczny styl
staranie wzbogacał o świeże linijki w stylowe bity z zębem
trueschoolwym. Szorstki wokal, sprawne posługiwanie piórem, tłuste
metafory, adekwatnie odzwierciedlające realia, szczere linijki. Niby
to wszystko już było ale szkopuł w tym, że wciąż potrafi
zaintrygować słuchacza. Wyzbyty taniej prawilności, dojrzalszy o
kilka kolejnych lat, Włodi wraca z trzecim solo.
Podobnie
jak na poprzednich krążkach, członek Molesty pozostał wierny
zasadzie „jakość, a nie ilość”. 10 tracków dających
niespełna 40 minut, biorąc pierwszą lepszą płytę z ostatnich
lat, ciężko trafić na podobne podejście. Świetne promo single
zapowiadające gruby sztos. Szybko „Wszystko z Dymem” stało się
jednym z najbardziej oczekiwanych albumów roku. I z tym ciężarem
oczekiwań z pewnością Włodi sobie poradził.
Jeśli
już ruszyłem temat singli. 4 tracki, każdy w innym klimacie,
jednak wszystkie oscylujące wokół jednej koncepcji. „T&T”
na bicie Evidence`a witające Nas osobistymi przemyśleniami odnośnie
drogi doświadczonego rapera: „Znów
głodny gry w tłum żądny krwi Rzucam się, jestem bestią jak
chodnikowy wilk. Dwa zero jeden trzy - moje wyjście z cienia. Dwa
zero jeden dwa - jebana neurastenia Ale nawet na dnie słyszę
triumfalne werble. Tę grę przejrzałem już na wylot– #rentgen.
Zaciskam pętlę, zwężam grono zaufanych. Honor, krzyk o pomoc,
odpowiadały ściany. Cóż tak wyszło, patrz w przyszłość, żyj
lekko nad Wisłą i pamiętaj grać czysto”.
Żadnych wtórnych, uniwersalnych prawd stary, dobry Włodi. „1996”
nagrane z kolegami z Molesty przywołujące klimat początków z
rapem grupy, okraszone świetną produkcją od The Returners. Sztos w
postaci „Proces spalania”, szybko porywający swą dynamiką i
znakomitym refrenem od Danny`ego. I wreszcie „W słońcu”
klimatem przywołujący album Pariasów (a w szczególności bity
Szczura). Lirycznie wysoka forma Włodka rzucająca się od
pierwszego zetknięcia: „Znów mogę być tu, tysiąc
wniosków wysnuć. Kilka deklaracji jakie dałem, wziąć w
cudzysłów. Gorzkich słów nie ma też i żalu ani grama, świat
uniewinniony w twórczym procesie spalania. Wszystko z dymem, album w
rynek wbijam klinem. Trwa klęska urodzaju, walka o każdy
centymetr”.
W zasadzie, taki MC
mógłby sobie pozwolić na obniżenie poprzeczki. Jak większość
kolegów być chodzącym Mojżeszem sceny i nagrywać na półgwizdka.
Z przyjętą nawijką i osiągnięciami robić rap „po swojemu”
bądź lepiej lub gorzej eksperymentować z modą. Tymczasem,
szorstkie flow, spokojny tempr głosu, umiejętnie przekazujący
emocje. W swojej nawijce Włodi osiadł na stałe. Spoczął na
laurach? Z całą pewnością nie. Świadomy kondycji i trendów
współczesnego rapu, Włodkowski sprawnie porusza się swoim stylu z
dla od trapu, swagu i miliona innych rzeczy ewidentnie nie pasujących
do niego. Swym wyrazistym, wolnym flow, lekko brudnym, nie męczy
lecz dojrzałymi a czasami wręcz prostymi środkami dociera do celu.
Tekstowo „Wszystko z
dymem” wypada znakomicie na tle sceny. Ale tego można było się
spodziewać. Nie ma charakterystycznej dla Polaków martyrologi,
mrocznych opowieści o prochach, bólu istnienia i innych tematów o
których nawijają raperzy nad Wisłą. Wersy pełne osobistych
linijek, dojrzałego spojrzenia na świat, narracje które intrygują
za każdym razem. Nie ma niczego na siłę. Nachalnego lokowania
produktów, wtórnych, sprawdzonych haseł które zawsze się
przyjmą. Co prawda na 10 utworów i kilka gościnnych występów,
Włodi nie miał zbyt wielu okazji do wpadek ale „czyste konto”
na jednym krążku to rzecz w zasadzie nierealna dla reszty sceny.
Perełki na wosku jak: „To nie
rajski ogród, na chuj ten gad liczy? Laudacji powód znam - i tak
spełznie na niczym. Tekstylia, ich sposób na stemplowanie bydła.
Chcę być nad, choć wosku coraz mniej na skrzydłach”
to częsty element spotykany na WZD.
Od strony muzycznej
album trzymany jest w spójnej koncepcji. Mimo tego w 10 trackach
dostajemy materiał zróżnicowany, pełen klimatycznych dźwięków. Za najważniejszą osobę odpowiedzialną za muzykę na WZD należy uznać DJ B, świetnie czującego warsztat Włodka.
Osobisty faworyt w postaci „Zapałek” z lekką elektryką wraz z
idącym w parze ze spokojnym flow i ciekawymi wersami:”Mówią:
Ten weteran pewnie znów rozkurwi tych chłoptasi w napadach
narcystycznych furii. Nie trzeba fur mi ziom, nie trzeba SWAG'u.
Wizerunku, wytwórni, jebać zazdrość kolegów”
lub „Dym, jak złodziej
z tym, co cenne ucieka przez okno. Na scenę nie wychodzę już z
lęku przed samotnością. Kiedy hajs wisi w powietrzu, to być może
przeze mnie Twoja działalność w tej grze upływa podziemnie.
Zapraszają mnie na feat'y, jakbym miał przecinać wstęgę.
Zaszczyt - wśród raperów fanów mam najwięcej”.
Sztos z wcześniej wspominanym kawałkiem- „Proces spalania”,
nostalgiczne „Chmur drapacze” z bardzo dobrym featem od WuDoe,
bogactwo klimatycznych sampli w „1996”, chilloutowe „W drodze
po towar”, siejące niepewność „Pod numerem trzecim” czy też
moc syntezatorów na produkcji od Evidence`a oraz ciężkie „W
słońcu”. Niezależnie od klimatu, Włodi w każdym momencie na
płycie czuje się pewnie.
Obecny
rap powoli staje się miejsce dla młodych kotów. Osób otwartych na
muzykę, inne gatunki. Wartości fundamentalne dla rapu lat 90. dziś
tracą na wartości. Nowa szkoła pędzi w zawrotnym tempie, a
doświadczeni gracze dostają zadyszki. Wydaje się, że dla pioniera
stylu współczesna scena może stać obcym miejscem. Błąd. Włodi
w iście profesorskim stylu zaznaczył swą obecną w rapie.
„Wszystko z dymem” to album w pełni dopracowany, bez słabszych
stron. Rap Włodka jak wino, bity stylowe, świeże nawet po kilku
przesłuchaniach, goście wzbogacający treść i trafnie wpisujący
się w klimat kawałków. Poza wcześniej wspominanym Weną, Gruby
Mielzky i Małpa pozostawili po sobie trwały ślad na WZD.
Dwie dekady w branży słyszalne są chociażby w wersach „o
rapie”. O archaicznej nawijce mowy nie ma. Świeżość mimo niemal
40tki na karku przebija się na tym krążku, jak chociażby w
kawałku „W drodze po towar” gdzie lekko podśpiewane refreny
mają wyjątkowy smak. „Wszystko z Dymem” to album na którym nie
ma zapychaczy, numerów niepasujących do koncepcji krążka, nie ma
rapu o rapie byle by tylko powstał kawałek, nie ma zbawiania świata
na siłę, wciskania taniej filozofii i głoszenia łatwo nośnych
truizmów. Nie jest to album o krótkiej historii. Tak, album ma
zaledwie 10 kawałków, ale powrót do nich jest gwarantowany.
Choć
spodziewałem się albumu wychodzącego poza wąskie ramy polskiej
sceny to poziom WZD jest jednak zaskoczeniem. Zaskoczeniem oczywiście
na plus. Włodi na trzeciej solówce zaprezentował rap
doświadczonego MC w nowej odsłonie. żadnego odcinania kuponów,
żadnej wtórnej pożywki dla małolatów, żadnej pustej mody. Skoro
na wiosnę mieliśmy Chopina rapu to jesień jak i cały rok zdobył
Pavarotti. I choć na ostatniej EP-ce Pelsona mogliśmy usłyszeć
nawiązanie do już mistycznego Detoxa Dr.Dre: „To musiało w
końcu jebnąć, chora jazda. Byłem gotów zagrać jak w "Upadku"
Douglas. Nie pisać o porażkach, nie ma, że boli. Scena wykańcza
także twoich idoli, ale.. „ ale dzięki Ci Boże za takie
postacie w Polskim rapie.
„Kto to jest ku..a Herod?”- zszokował jeden
z komentarzy. Rozumiem, że obecny system edukacji jest na niskim poziomie ale
postać Heroda obca nikomu być nie powinna. Więc cytujący internetową
Encyklopedię PWN: „Herod I Wielki, ur. ok. 73 r. p.n.e., zm. 4
r. p.n.e., król Judei od 37 r., mianowany przez Rzym; dziad Heroda
Agrypy I; rządził despotycznie; wzniósł liczne budowle; promował hellenizm;
jako stronnik Rzymu i protektor kultu pogańskiego znienawidzony przez znaczną
część Żydów; skazał na śmierć m.in. swoją żonę i 3 synów, oskarżonych o spiski;
wg Ewangelii Mateusza w związku
z narodzeniem Jezusa był winien tzw. rzezi niewiniątek”. Jak Herod, również
obce nie powinny być postacie grupy Rasmmentalism, przynajmniej słuchaczom
polskiego rapu. I wierzę, że tak jest. Choć przez pewien czas było o nich
cicho, a przy natłoku wielu wydawnictw ciężko było się wychylić. Ale płytę a
statusie- klasyk , ciężko nie zauważyć.
Według
obiegowej opinii Herod nigdy nie był młody. Dla starożytnych Greków starość
była przekleństwem Bogów, dla Rzymian przepustką do zwiększonej władzy w
rodzie. Swoją drogą gerontokracja nie raz wyłaniała się z tekstów polskich
raperów. W starożytności przeciętna długość życia była zdecydowanie krótsza od
obecnej. Nie trudno więc było zostać starcem nie dożywając młodych lat. Było to
kupę czasy temu, dzisiaj starości boi się niemal każdy. Botoks izoluje coraz
więcej niewiast w coraz młodszym wieku, a i typy po 50-tce łatają łyse placki
tym co nie dawno podcierali papierem. Podobno Polska jest krajem gdzie starość
fizyczna i mentalna dopada ludzi dużo wcześniej niż na zachodzie. I daruje
sobie socjologiczne wywody typu: spadkobierstwo epoki PRL-u, lipny klimat i
przekazywane z mlekiem matki wrodzone cechy Polaków. Wielu polskich MC brzmią
jakby mieli już pięć dych na karku, fakt psioczenie czy filozofia rodem wzięta
z tanich filmów dobrze nam wychodzi. I gdybym mógł usunąć największe bolączki
rodzimych raperów to obok obłudy, populizmu, fikcji w tekstach, taniej
lanserki, usunąłbym w cholerę ten cały wychowawczy bełkot dwudziestoparolatków.
Tendencje wychowawczo- filozoficzne
winy błyszczeć z królewskiego berła. Ba! Wszak królom wypada lud mądrościom
raczyć. I choć to „tylko” i aż okłada płyty to korony na głowach jakby
pasowały. Można by napisać że wręcz na ulał. Choć przyznawać tron debiutantom
mogło by być zaskakujące. Ale z tym debiutem to ta farbowana lipa jak z formą
polskich piłkarzy: „Wiesz, że chuja potrafią i cię męczy żal”, choć akurat ten
cytat tyczył się innego zagadnienia. Wracając do statusu debiutantów, w
ostatnim czasie sporo się ich uzbierało. Spora z nich jak najbardziej udana:
Kękę bądź Wuzet. Część rzadko przypomina o sobie gdy podchodzę do półki by
wybrać CD do osłuchu. Z debiutantami jest jak z używanymi samochodami. Już po
pewnym przebiegu, często wyklepane, z cofniętym licznikiem, takie blaszane
pudełko czekoladek, podobno nigdy nie wiesz na co trafisz. Co raz mniej raperów
którzy przed debiutem słuchaczy raczyli projektami undergroundowymi, głośnymi
featami. Taka sytuacja, takie czasy…
Z EP-ki z 2011 roku pozostał
niedosyt, wcześniejsze nielegale narobiły apetytu. Wspólny projekt z W.E.N.Ą.
długo bujaj się po głowie. Niby było to niedawno, ale miałem wrażenie że
Rasmentalism odpuścili sobie wejście na mainstream. Nowe czasy, inne podejście
do rapy gry panujące na scenie. Wyglądało na to, że Ras w spółce z Mentemze swoją koncepcją rapu nie widzą już dla
siebie miejsca w tej zabawie. Jednak jak w przypadku debiutanta z Prosto Lebel,
debiut przypadł we właściwym momencie. Z premedytacją powtórzę się, wszystko w
życiu wymaga odpowiedniego czasu. Tym co do Herodów daleko, podziemie jawi się
jako strata czasu. Hajsu brak a i fame mały. To co było przez długie lata próbą
ognia dla raperów dziś powoli zanika. Tak „Nowa epoka” Paluch się kłania.
Słuchając „Za młodych na Heroda”
czuje się przysłowiowe „5 minut”. Jak sami przyznali, pełno prawny legal
powstał w wielugodzinnych sesjach nagraniowych, luźnej atmosferze i w pełnym
luzie. Co ważne, to naprawdę bije z głośników! Duże zainteresowanie powstałe po
wypuszczeniu „Dużych rzeczy” czy też „Hotelu Trzygwiazdkowego” nieco minęło.
Mimo tego, wielkiej pompy promocyjnej przed wydaniem nowego krążka nie było.
Wreszcie marketing i wszelkie haczyki promocyjne poszły się bujać. I w tym
dosyć nudnym okresie na rynku wydawniczym Ras z Mentem zgarnęli wisienkę z
tortu…
Klasyczny
duet raper-producent to już podobno relikt dawnej epoki. Nostalgia do takich
ekip jak Gang Starr czy Erc B.& Rakim aż wylewa się z dziesiątek
przypadkowych płyt. Przypadkowych bo rzadko można natknąć się na dobrze
zgranego rapera z producentem. Niby dobór kilku producentów daje możliwość zbudowania
zróżnicowanego krążka. Druga strona medalu takiej zabawy to częsty brak
spójności. Wiele wydanych w ostatnich miesiącach czy nawet latach krążków
brzmiała jakby MC i producent szli w zupełnie innym kierunku. Takie New York
Knicks w wersji hip-hop. Team spirit rodem z San Antonio Spurs z czasów
wielkiego Tim Duncana bijąca z „Herodów” koi w oczy niemal całej czołówce Anno
domini 2013.Chemia? Nie to raczej
pasuje do relacji damsko-męskich. Rasmentalism dokonali niemałej sztuki. Udało
im się stworzyć klimat który słuchacza nie zamęczy a porwie w ich własny świat.
Bez przekombinowanych koncepcji, sztucznych tworów czy żywcem skopiowanych,
sprawdzonych schematów nagrali album który niespodziewanie przebił konkurencję.
Błyszczące złoto z okładki (propsy
Fiorin kolejny raz) niektórych może razić, dla innych będzie adekwatnym
uzupełnieniem do rozpoczynającej albumu „Dobrej muzyki. Gospelowski beat i
jakby dłonie same klaskały. Intro wreszcie trafne, Ras dotrzymuje kroku
Mentowia i Nordic walking w kilku
linijkach okazał nagą prawdę o polskim rapie. Pod względem brzmienia po
pierwszym tracku można spodziewać się klasycznych zajawek na trueschoolowych
beatach. Zresztą….singlowe „Niebomby”
gdzie Małpa w niczym nie ustępuje gospodarzom revolty nie przyniosły. Brzmiący
nieco jak przedłużenie Introtracka numer od razu pokazuje progres Rasa. I choć
nawijakowy skok do przodu rapera z Zamościa słychać na samym początku albumu to
im dalej tym jeszcze lepiej. Koci track- „9 żyć”, a mój osobisty faworyt za
sprawą świetnego refrenu z beatem lekko chilloutowym i niosącym skojarzenia … z
Jamesem Bondem (nie mam pojęcia dlaczego) brzmi jak tiki-taka Barcelony z taką
różnicą że: „Sukces nie wchodzi w grę jak Fabiański w Premiership”. Rymów
fajerweki na najwyższym poziomie na „Herodach” zaczyna track o numerze-4 i nie
są to rymy pojedyncze do czego przyzwyczaiła nas rodzima scena. O ile gościny
feat od Spinache brzmi jak zwrotka etatowego MC grupy Rasmentalism to wokal
Menta z błyskotliwymi wersami stworzyły jeden z ciekawszych numerów nie tylko na
tym albumie ale i 2013 roku. Zaskoczeniem
jest na pewno flow „Mentosa”, które brzmi bardziej świeżo niż połowa
mainstreamu.
Czkawki przekombinowanej koncepcji na
„Za młodych na Heroda” nie doświadczymy. Jakoś już nie potrafię słuchać płyt
gdzie flow snuje się tak leniwie, że depta swą ślinę. Z drugiej strony albumy
gdzie MC nawijką biegnie jakby się gdzieś paliło też potrafią zamęczyć na Amen.
Soulowe „Raz i dwa” czy „S.O.S Skit” w tekstach dalekie od taniego populizmu,
martyrologii ulicznej, Ras brzmi tak przekonywująco, że wierzymy mu że raper na
płycie może być takim sam w życiu. Rap lustro, a nie alter ego niemające nic
wspólnego z rzeczywistością.
Gościna zwrotka od VNM-a nie
zmieściłaby się na „Propejnie” ale nie zmniejszyła potencjału „Stu”. Głosy Rasa
i reprezentanta Elbląga nie gryzą się ze sobą. Przeciwnie, flow obu typów świetnie
się nawzajem uzupełniają. 300-stu Spartan w liczbie „Stu” to niebanalne
podejście do kawałków typu „represent”, gdzie wreszcie nie mamy cypher pełnych
kilku identycznych raperów brzmiący jakby razem pisali swe linijki lub wspólnie
ściągali od prekursorów gatunku. Znowu refren szybko wpadający w głowę, znowu
wersy zgodne i nie brudzące kawałka, nawijka z pazurem, duże ego jak na króli
przystało: „Niech żyje wiecznie martwy król, bo żywi nigdy nie będą lepsi”–
tak, wszystko się zgadza. Bardziej nieprzewidywalny Perwoll Vanish gdzie tekst
schodzi na dalszy plana skillsy Rasa są
jak berło królewskie. Balansowanie flow niczym TGV a nawijka która miała być z
definicji o niczym niesie ze sobą więcej niż połowa dyskografii wielu dinozaurów
naszej sceny.
O każdym tracku z tego krążka
mógłbym poświęcić parę zdań. A i tak bym pominął masę kwestii. Mógłbym
zacytować kilka linijek choć pominął bym te błyskotliwe. W ten o to sposób
podejście do „Butów z betonu” powoduje zgrzyt klawiatury. Klimatyczna produkcja
zwrotki z jednej strony palcem pisane po niebie i z dziecięcą naiwnością
skamlące o inne obrazki zza oknem: „Miewam sny, nie chcę bez przerwy ich śnić.
Przerost ambicji ściągnął mi karetki pod drzwi”, pracy jedynie w weekendy,
miłości bez skazy, a z drugiej nie karmiące nas pretensjonalnym Slumdogiem w
polskich realiach. Utrzymany w podobnej tematyce- „Umarł król, niech żyje
król”, gdzie refren znowu daje drugi oddech i możliwość do podbicia ciężaru
emocji.
Gdyby nie dziesiątki godzin
spędzonych z moją dziewczyną na zakupach w galeriach handlowych, na jej
zakupach bo to gruba różnica, czaje różnice między markami. Nie chce dopisywać
wybujałej nadinterpretacji refrenu w „Nowym kinie”, zwrotki wystarczą. „Twoi
kumple są gorsi, ich marzenia są z Polski. Nie ruszają dupy, widzą życie w slow
motion. Są prości, chcą forsy”- wypisz, wymaluj: Polska rap gra! „Drogowskazy”-
mają najbardziej wybijający się beat. Świeżość tak powiewa, że gdyby nie
„polish” linijki pewnie podpiłobym tą produkcję pod najmocniejsze longplaye
mainstreamu amerykańskiego. Metafor i followup`ów popis po raz kolejny: „Wiem,
że to moja ostatnia szansa na życie po śmierci - B.I.G.” Pewnie Ras uraczył by
nas jeszcze większą ilością głębszych przemyśleń, zresztą sam się do tego
przyznał: „Dałbym więcej metafor, ale minie wiek nim pojmą”. Techniczny
majstersztyk, może nie do końca. Może niektórych taki tag pod kawałkiem „Off”
by rozbawił. Ras jednak robi co chce w tym numerze. Ma przyspieszenia, świeżo
brzmi, buja jak chce i kiedy chce, rymami bawi się i wychodzi mu bardzo
zręcznie. Kolejny kawałek gdzie nie ma się do czego przyczepić. Nuda? Oby taka
nuda panowała na wszystkich polskich albumach.
Lęki z „Ładnego życia” stanowiące outro krążka brzmi jak
zachód słońca. Kaca nieudanych linijek brak, są za to dojrzałe refleksje. Pewna
niepewność brzmiąca w głosie Rasa, po raz pierwszy na albumie, a zarazem po raz
ostatni. Przez około 45 minut Rasmentalism powiedzieli dużo więcej o naszej,
rodzimej scenie niż wielu raperów od dekady próbuje powiedzieć. Bez obłudy,
kolorowania rzeczywistości: „Ci sami ludzie, trochę inne sceny. Ci sami ludzie,
trochę inne ściemy”. Spokojny beat jakby dodawał jeszcze domieszki napięcia. Czy
to strach przed prawdziwą twarzą mainstreamu, czy przed drogami wodzonymi na
pokuszenie? „Też mi trochę łatwiej, jak nie dzieli nas nic. Kiedy łączą nas
frustracje, nie dzieli nas zysk. Kiedy wszystko się zmieni, będziecie chcieli
tu być. Ale czy będę chciał was znać”- nie da się ukryć. Rzeka została
przekroczona. Legalny raper i legalny producent a ostatni dzwonek już padł: „A
jak zmienią nam zasady, i sprawdzą nas. Czy będziemy wiedzieć jak w to grać?
...”
Wracałem do tego krążka wielokrotne. Zanosi się na to że
przez długie miesiące wracać ciągle będę. Za każdym razem czuje się jakby słuchał nowy
materiał, Ras ciągle brzmi świeżo, Ment ciągle zaskakuje beatami, klimat wciąż
wciąga. Rasmentalism wjechali z impetem na mainstremową scenę. Przypisana
debiutantom świeżośćżaden z gości nie
zbrudził, V ciekawie uzupełnił „Stu”, gdzie obaj stoją „twardo na ziemi, głowy
wysoko nad ostatnie piętro”.Eldokawbił się w beat, flow Spinache jest fresk.
Oprócz tego typ dał ciekawą zwrotkę dodatkowo udanie wpinając się w refren, a
Małpa jak już wcześniej pisałem brzmi jakby sam był gospodarzem kawałka. Rap
Rasa oprócz wspominanej świeżości wolny jest od wszelkich nieczystości,
nieudanych przyspieszeń, brzmiący bardzo przekonywujący. Czyste flow nie
przynudza, zwrotki podkręcają tempo, ciekawe metafory który można przytaczać w
dziesiątkach, hashtagi wreszcie użyte z pomysłem i trafione w dziesiątkę.
Życiówka Rasa nie ogranicza się do technicznych popisów. Dojrzały raper który
nie boi się przyznać do dziecinnych pragnień wręcz naiwności. Doświadczenia
ciężkiej drogi nie brzmią jak męka umierającego pielgrzyma i jest daleka od
płaczliwych historii czy groteskowych wersów, patrz- „Buty z betonu” a`la Touch
the sky. Mimo wszystko nie ma zwrotek oderwanych od rzeczywistości. Przeciwnie,
co chociażby „Umarł król, niech żyje król” okraszony mroźnym realizmem
potwierdza. Nie jest to album z bującym w obłokach MC czy też w bity w szarość
krawężnika liryczny story-rap. Nieco więcej o samym Rasie i życiu na wschodzie
można odczytać z poszczególnych zwrotek. Wersy o branży nie tyczą się lizania
tyłka przeciętnych raperów i brudzenia we własnym ogródku.
Jeśli miałbym się na siłę czepiać tego krążka to jedynie że
trwa zbyt krótko. Kilka numerów brzmi jakby były urwane w szczytowym momencie,
jak chociażby w „9 życiach”. Dziwię się też że W.E.N.A. nie zagościł na „Za
młodych na Heroda”. Pod względem brzmienia, klimat ma oryginalny smak przez co
czkawka nikomu nie grozi. Obok So`Drumatic Ment stał się MVP wśród rodzimych
producentów. Gdyby nie jego podobizna na okładce pomyślałbym że się
przefarbował na czarno bądź spalił cały Zamojski asfalt. DJ Tort trzyma
wszystko w ryzach i idealnie dawkuje dźwięki, wie kiedy przyspieszyć i kiedy
zwolnić i dać się porwać beatom.
Etykiety za najlepszy debiut „Herodom” nie przyznam, zbyt
wiele by dostali. Uznajmy, że wcześniejsze wydawnictwa gdzieś zmazały białą
plamę dziewictwa muzycznego. Nie przegapili swego debiutu, prowokując okładką
pokazali że zasługują na korony które widnieją nad ich głowami. Fame się zgadza,
ahype to coś więcej niż angielskie
słowo. Reasumując: „Za młodzi na Heroda” to krążek gdzie wszystko się zgadza ze
sobą. Słychać luz w nagrywaniu, team spirit a pierścienie mistrzowskie nie
wadzą. I Ras i Ment zasłużyli na debiut co udowodnili: „Rasmentalism
nie daje plamy. Producent – MC Perwoll – Vanish”. Klasyk
przez duże K w czystej postaci bez grama ściemy!